Rhoi gofal iechyd darbodus ar waith

Yr her arwain sy’n gysylltiedig â gofal iechyd darbodus

  • Allison Williams, Prif Weithredwr, Bwrdd Iechyd Prifysgol Cwm Taf (ar ran BILl GIG Cymru a phrif weithredwr yr ymddiriedolaeth)

Crynodeb

Nid oes atebion hawdd i’r heriau y mae GIG Cymru yn eu hwynebu.  Heb arweinyddiaeth gref gan y BILl a phrif weithredwyr yr ymddiriedolaeth i weithredu gofal iechyd darbodus ni all y GIG gyrraedd safonau rhagorol, na chynnig llawer o’r gwasanaethau sydd eu hangen ar bobl.

Yr her i arweinwyr yw ymgorffori egwyddorion darbodus yn y broses o wneud penderfyniadau ar bob lefel yn GIG Cymru.  Mae gofal iechyd darbodus yn gwahodd pob aelod o staff i bwyso a mesur gwerth yr hyn y maent yn ei wneud.  Mae angen i arweinwyr feddu ar y dewrder i roi terfyn ar wasanaethau neu weithgareddau sy’n achosi niwed neu sy’n aneffeithiol.  Rhaid iddynt hefyd arwain y ffordd o ran newid diwylliant y sefydliad er mwyn datblygu perthynas newydd rhwng cleifion a’r GIG.

Leadership

Mae’r oes wedi newid, ac mae’n rhaid i’r GIG newid hefyd

Ers ei sefydlu dros 65 mlynedd yn ôl, mae’r gwasanaeth iechyd wedi parhau i weithio gan ddefnyddio yr un modelau ac egwyddorion o ran ei berthynas â chleifion.

Er gwaethaf newidiadau a datblygiadau dramatig mewn cymdeithas, ble y gwelwyd y galw uchaf erioed am ofal iechyd, y GIG a’i bartneriaid sy’n parhau i fod yn bennaf cyfrifol yn y gymdeithas gyfan am gadw pobl yn iach.

Drwy ddatblygiadau mewn technoleg ac ehangu’r gwasanaethau a’r triniaethau sydd ar gael, mae disgwyliadau’r cyhoedd o ran yr hyn y gall y gwasanaeth iechyd ei ddarparu, yn yr un modd â’r galw, yn uchel – ac weithiau’n afrealistig.

Ar hyn o bryd mae gennym wasanaeth iechyd nad oes fawr o gyfyngiadau arno o ran penderfynu ar driniaeth ar gyfer cyflwr unigolyn, waeth beth fo’r achos.  Heb unrhyw amheuaeth mae’r dull hwn o weithio wedi bod yn rhan bwysig o’r gwelliannau enfawr a welwyd yng nghyfraddau goroesi sawl cyflwr cronig ac acíwt, ond prin fu’r drafodaeth a’r ddadl agored ynghylch cynaliadwyedd dull o’r math hwn.  Mae angen i ni bellach ystyried a yw’r dull hwn, ble mae’r GIG yn bennaf cyfrifol am reoli iechyd a salwch, yn un sydd wastad yn iawn ar gyfer yr unigolyn neu’r gymdeithas gyfan.

Rhyddid clinigol

Mae gan y GIG hanes hir o ryddid clinigol i ymarfer.  Golyga hyn mai’r clinigydd sy’n trin y claf yn unig sy’n penderfynu fwy neu lai bob tro pwy sy’n cael gofal a’r math o ofal a roddir.  Mae hyn yn aml wedi arwain at amrywiad sylweddol mewn ymyriadau clinigol. Amrywiad o ran pa gyffur a ragnodir; pwy sy’n cael pa fath o lawdriniaeth; pa fewnblaniad a ddefnyddir; a hyd yn oed a yw unigolyn yn cael triniaeth o gwbl.  Gall y math hwn o amrywiad greu hyd yn oed fwy o amrywiaeth yng nghost triniaeth.  Yn aml, nid oes tystiolaeth i gefnogi’r dadleuon fod costau uwch yn gwella ansawdd neu ganlyniadau i gleifion.

Gofal iechyd darbodus – athroniaeth angenrheidiol ar gyfer newid?

Ers i’r Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol[1] nodi ei fwriad i gyflwyno egwyddorion gofal iechyd darbodus yn GIG Cymru am y tro cyntaf, mynegwyd amrywiaeth o safbwyntiau am ein gallu i gyflawni’r broses sylweddol o ailgynllunio’r gwasanaeth sydd ei hangen er mwyn cyflawni gofal iechyd darbodus.

Ar un ochr i’r geiniog, gellid beirniadu gofal iechyd darbodus am fod yn ddull o gyfyngu’r gofal iechyd sydd ar gael gan leihau rhyddid clinigol i benderfynu ar yr hyn sydd orau i gleifion unigol.  Ar ochr arall y geiniog gellid edrych ar ofal iechyd darbodus fel dull sy’n ysgogi ymarfer clinigol sy’n seiliedig ar dystiolaeth yn systematig a lleihau amrywiad ar draws y GIG.

Fel gweithwyr proffesiynol ac arweinyddion y gwasanaeth iechyd yng Nghymru, rydym yn parhau i fod yn llwyr ymrwymedig i egwyddorion sylfaenol y GIG.  Credwn yn gryf y dylai penderfyniadau ynghylch triniaeth fod yn seiliedig ar angen ac effeithiolrwydd yr ymyrraeth.  Ni ddylai cost yn unig fyth fod yn un o’r prif elfennau sy’n dylanwadu ar ofal cleifion.

Fodd bynnag, mae gennym hefyd gyfrifoldeb i ddarparu gwasanaethau gyda’r adnoddau sydd ar gael, ac mae hyn yn golygu gwario arian yn ddoeth – cael gwared ar wastraff; sicrhau bod ansawdd popeth a wnawn yn uchel; a bod ymyriadau yn effeithiol o safbwynt clinigol ac o ran cost.

Credwn yn gryf fod gofal iechyd darbodus yn rhoi cyfres bwerus o egwyddorion i fyrddau ymddiriedolaeth, clinigwyr, ein staff ehangach a phobl Cymru er mwyn ein helpu i wneud gwell penderfyniadau ynghylch sut y byddwn yn darparu gwasanaethau iechyd yn y dyfodol.

Her go iawn arwain yw sut i ymgorffori egwyddorion darbodus yn ein dulliau llywodraethu a gwneud penderfyniadau ar bob lefel yn y GIG, ac ar yr un pryd, cyd-greu perthynas newydd â phobl Cymru er mwyn iddynt fod yn bartneriaid yn y broses o greu eu hiechyd eu hunain.

Yr heriau sydd o’n blaenau

Mae’r heriau y mae GIG Cymru yn eu hwynebu yn dra hysbys.  Rydym yn wynebu’r lefelau uchaf erioed o alw ar wasanaethau ac, oherwydd poblogaeth sy’n heneiddio a chyfraddau uchel o glefydau cronig, byddant yn cynyddu.

Yn ddiweddar, cyhoeddodd Conffederasiwn GIG Cymru, sy’n cynrychioli arweinyddion ac yn ceisio darparu llais annibynnol, bapur briffio mewn partneriaeth â Grŵp Cartrefi Cymunedol Cymru, From rhetoric to reality – the NHS in ten years’ time. Roedd hwn yn amlinellu’r heriau y mae GIG Cymru yn eu hwynebu yn ystod y degawd nesaf, gan gynnwys poblogaeth sy’n heneiddio, iechyd y cyhoedd, y gweithlu a chyllid.

Bydd y newidiadau mewn gwasanaethau sy’n cael eu hysgogi gan fyrddau iechyd ac ymddiriedolaethau’r GIG yn ein helpu i ddelio â rhai o’r materion hirsefydlog a godwyd ond, yn ystod cyfnod o gyni, mae’n bwysig ein bod bellach yn mynd y tu hwnt i hyn.  Yn sylfaenol mae’n rhaid i ni archwilio’r hyn a wnawn, sut yr ydym yn gwneud hynny a’r berthynas rhwng ein gwasanaeth iechyd a’r cyhoedd.

Dull gweithredu gwahanol

Yn y gorffennol, yn ystod cyfnodau o ddirwasgiad a chrebachu mewn gwasanaethau cyhoeddus, roedd y gwasanaeth iechyd yn gweithio er mwyn parhau i wneud popeth yr arferai ei wneud, ond am lai o gost.  Roedd lleihau costau rheoli; rhesymoli ystâd; caffael yn fwy effeithiol; ac adolygu’r gymysgedd o sgiliau i gyd yn cyfrannu at y dull hwn o arbed costau.  Bellach, mae’r cyfleoedd i arbed costau yn dirwyn i ben – gan ysgogi’r rhai sy’n darparu gwasanaethau i edrych yn fwy sylfaenol ar ffurf gwasanaethau iechyd.

Rhaid i ddull sy’n seiliedig ar egwyddorion gofal iechyd darbodus gwestiynu:

  • Effeithiolrwydd glinigol – a yw’r gwasanaethau yn sicrhau’r canlyniadau gorau i gleifion; a oes angen eu newid, neu a oes angen eu darparu o gwbl?
  • Gwastraff – a yw ymyriadau’n ddiangen, yn ailadroddus neu’n creu gwaith anghynhyrchiol?
  • Amrywiad – a ellir cyfiawnhau graddau’r amrywiad o ran y canlyniadau i gleifion?
  • Trothwy ymyriadau – a ydym yn deall ystyr trothwy ac a yw’n cael ei gymhwyso’n gyson?
  • Perthynas â chleifion – a yw unigolion yn cael help i fod yn fwy cyfrifol am eu dewisiadau mewn bywyd sy’n effeithio ar eu hiechyd; a yw’r GIG yn cael ei weld fel partner i helpu unigolion i gynnal iechyd da ac nid fel rhwyd diogelwch pan fydd pobl yn mynd yn sâl?

Bydd pob aelod o staff y GIG yn chwarae rhan bwysig ac mae’n rhaid i brif weithredwyr a byrddau arwain y ffordd wrth weithredu’r dull newydd hwn.  Bydd yn golygu newid diwylliant y GIG.  Rhaid i bawb, gan gynnwys cleifion, gymryd y cyfrifoldeb dros wario adnoddau gwerthfawr y GIG o ddifrif.

Dylai pob penderfyniad a wneir gan arweinwyr y GIG fod yn seiliedig ar egwyddorion gofal iechyd darbodus ynghyd â phob penderfyniad a wneir gan glinigwyr a chleifion gyda’i gilydd am ofal claf.

Fodd bynnag, dim ond rhan o’r stori yw hyn – dim ond pan fydd y GIG yn cynorthwyo pobl Cymru i fabwysiadu set o gyfrifoldebau ac ymddygiad gwahanol wrth reoli eu hiechyd a’r ffordd y byddant yn defnyddio gwasanaethau iechyd y caiff potensial gofal iechyd darbodus ei gyflawni’n llawn.

Sut y gall gofal iechyd darbodus ddiogelu dyfodol GIG Cymru

Os ydym am ddarparu’r gwasanaeth iechyd yr ydym ei eisiau ac sydd ei angen arnom yn y dyfodol, mae’n rhaid i ni ddod o hyd i ffyrdd newydd o flaenoriaethu gwasanaethau.  Mae’n rhaid i egwyddorion gofal iechyd darbodus fwrw gwreiddiau yn y GIG, fel y nodwyd gan Gomisiwn Bevan [2], mewn ffordd sy’n ystyrlon i fyrddau, staff a chleifion fel ei gilydd.

Gellid dadlau bod yr hyn sydd ei angen ar y system a’r sydd ei angen ar unigolion yr un fath.  Fodd bynnag, mae iaith yn bwysig yn y cyd-destun hwn er mwyn i’r broses o gynnwys pawb wrth fynd ar drywydd gofal iechyd darbodus, gwell fod yn ystyrlon ac yn ddilys.

Mae’r siartiau canlynol yn cyflwyno dull a awgrymir ar gyfer cysoni anghenion system ac anghenion unigolion er mwyn sicrhau’r effaith fwyaf wrth ddarparu gofal iechyd darbodus.


 

Atal ac ymyrraeth gynnar

Os byddwn yn tybio mai atal ac ymyrraeth gynnar yw’r gweithgareddau mwyaf darbodus o’r holl weithgareddau gofal iechyd, mae angen creu contract newydd rhwng y gwasanaethau cyhoeddus a’r unigolyn er mwyn i bob un ohonom fod yn rhan weithgar o’r ymdrech hon.

Yn y cyd-destun hwn, mae gwasanaethau cyhoeddus yn ehangach na’r GIG ar ei ben ei hun.  Maent yn ymwneud â gwireddu potensial rhaglenni cydweithredol rhanbarthol ble mae’r GIG, yr awdurdod lleol, yr heddlu, y gwasanaeth tân a sefydliadau allweddol yn y sector gwirfoddol yn creu cadernid cymunedol ac yn cytuno ar flaenoriaethau gyda’i gilydd.  Mae’n ymwneud â chael strwythur cymdeithasol ble mae gwasanaethau addysg, hamdden a’r holl wasanaethau gofal yn canolbwyntio ar wneud y gorau o botensial unigolyn i ofalu am ei iechyd a’i les personol.

Mae egwyddor atal yn un y dylid ei defnyddio heb unrhyw amheuaeth – ond y posibilrwydd o gymhellion a sancsiynau yw’r hyn sy’n peri pryder i bobl.

Pa mor bwysig yw cyfrifoldeb personol mewn system gofal iechyd darbodus?

Astudiaeth Achos 2

Mae Sylvia yn 63 mlwydd oed ac yn pwyso 19 stôn.  Mae ganddi broblemau difrifol gyda’i chlun ac mae wedi cael ei hatgyfeirio i gael cymal newydd.  Mae hi hefyd yn mynd i deimlo’n reit isel gan fod ei phroblemau symudedd yn ei hatal rhag mynd allan.  Fel rhan o’r llwybr cyhyrysgerbydol, cyn cyrraedd y rhestr aros orthopedig, caiff ei hatgyfeirio i gynllun ymarfer corff a rheoli pwysau lleol.  Mae hi wedi colli tair stôn ac mae hyn wedi lleddfu ei phoen.  Mae hi wedi penderfynu nad yw angen llawdriniaeth mwyach ac mae hefyd wedi cyfarfod criw o ffrindiau newydd ar y cynllun ymarfer corff a rheoli pwysau.

Mae’r cynllun atgyfeirio ymarfer yn costio llai na 5 y cant o gost y llawdriniaeth.  A yw hyn yn enghraifft o ofal iechyd darbodus ar ei orau ble mae’r system a’r unigolyn ar eu hennill?

 

 


Effeithiolrwydd

Mae’n rhaid i ni i gyd fel arweinwyr, clinigwyr a holl aelodau o staff y GIG feddu ar ddealltwriaeth lawn o’r gwasanaethau rydym yn eu darparu a sicrhau eu bod yn cael eu trefnu yn y dull mwyaf effeithlon.

Er enghraifft, mae’n rhaid i lwybrau gofal leihau nifer y camau a gymerir i gyrraedd diwedd y driniaeth.  Gellir gwella’r ddiagnosteg sydd ar gael er mwyn gallu gwneud y penderfyniad cywir ar gyfer yr ymyrraeth gywir mor gyflym â phosibl, a gellir rhoi sicrwydd i’r rhai sydd ddim angen triniaeth a’u tynnu oddi ar y rhestr aros.

Astudiaeth Achos 3

Mae Dr S yn feddyg ymgynghorol mewn meddygaeth frys.  Ar ôl sawl blwyddyn o atgyfeirio pobl i gael sgan uwchsain arferol er mwyn dileu diagnosis penodol, penderfynodd y byddai’n gyflymach, yn fwy costeffeithiol ac yn well i gleifion pe byddai’n cael hyfforddiant mewn nifer cyfyngedig o weithdrefnau sganio a phrynodd yr adran sganiwr cludadwy.

A yw hyn yn enghraifft dda o alluogi staff i arloesi, gan ysgogi ymarfer darbodus?

Bydd y camau gweithredu hyn hefyd yn helpu i gyflenwi un o egwyddorion allweddol eraill gofal iechyd darbodus – ymyrryd cyn lleied â phosibl.  Ymateb traddodiadol y GIG ers gormod o amser bellach yw cynnig pob triniaeth bosibl i gleifion yn barhaus.

Astudiaeth Achos 4

Mae Emily yn 84 mlwydd oed, mae lefel ei cholesterol yn uchel iawn ac mae’n cymryd statinau i leihau’r risg o gael trawiad ar y galon a strôc.  Un o sgil-effeithiau’r tabledi yw ei bod yn cael crampiau yn ei choesau sy’n golygu bod perygl iddi gael codwm wrth godi yn y nos i fynd i’r toiled.  Mae gan Emily ganser y coluddyn hefyd ac mae ei phrognosis yn wael.  Gallai codwm a thorri asgwrn yn ei chyflwr eiddil presennol effeithio’n ddifrifol ar ansawdd ei bywyd a chyflymu ei dirywiad.

A ydym yn gwneud mwy o ddrwg nag o dda wrth barhau i ragnodi statinau i Emily?


 

Amnewid

Mae gofal iechyd darbodus yn gwahodd pob aelod o staff i bwyso a mesur gwerth yr hyn y maent yn ei wneud.  Boed yn hylif glanhau a ddefnyddir ar y lloriau neu’r cyffuriau a ragnodir neu’r prosthesis a ddefnyddir yn y theatr llawdriniaethau, dylid gofyn yr un cwestiwn – ‘Beth yw’r dull neu’r cynnyrch mwyaf cost-effeithiol y gallaf ei ddefnyddio a fydd yn rhoi’r canlyniad o ansawdd yr wyf yn dymuno ei gael?’

Nid yw hyn yn dweud mai’r rhataf yw’r gorau; mae hyn yn ymwneud â rhesymoli er mwyn sicrhau ansawdd a bod yn gost-effeithiol.

Astudiaeth Achos 5

Mae Mr T yn llawfeddyg orthopedig sy’n gweithio mewn tîm o naw o feddygon ymgynghorol.  Mae ef a’i gydweithwyr wedi bod drwy broses o brofi a rhesymoli mewnblaniadau sydd wedi galluogi’r bwrdd iechyd i drafod gwell prisiau a gwneud arbedion blynyddol o thua £300,000.  Mae’r llawfeddygon yn hapus bod y canlyniadau i gleifon yn sgil y cynhyrchion newydd (sydd bellach yn cael eu defnyddio ers dwy flynedd) yn rhagorol, ond mae Dr T yn gwrthod newid gan ei fod yn honni ei bod yn well ganddo’r cynnyrch blaenorol.  Mae ei benderfyniad yn costio £50,000 y flwyddyn i’r Bwrdd Iechyd.

Pan fydd yn amlwg o’r dystiolaeth bod yr ansawdd yr un fath, a ddylai clinigwyr barhau i allu defnyddio’r cynnyrch o’u dewis?

Weithiau, mae’r gallu i gael dewis arall hyd yn oed yn fwy hanfodol.  Y cwestiwn yw a yw unrhyw ymyrraeth gofal iechyd yn briodol o gwbwl.

Astudiaeth Achos 6

Mae David yn 58 mlwydd oed.  Collodd ei swydd ddwy flynedd yn ôl ac nid yw’n gallu dod o hyd i waith.  Mae ei briodas wedi chwalu; nid oes ganddo unrhyw hunan-barch ac mae’n unig iawn.  Aeth i weld ei feddyg teulu gan ei fod yn teimlo’n isel iawn ac mae wedi rhagnodi cyffuriau gwrth-iselder ar ei gyfer.

A ydym yn trin y symptom yma ac nid yr achos? A fyddai system gofal iechyd fwy darbodus yn cyfeirio David yn syth at wasanaeth sector gwirfoddol lleol er mwyn ei helpu i gymryd rhan mewn gweithgareddau cymunedol, mynd i’r afael ag unigedd cymdeithasol a gwella ei hunan-barch?


 

Dileu gwastraff

O wastraffu adnoddau i wastraffu amser a gwastraffu cyfleoedd, mae gofal iechyd darbodus yn herio pawb sy’n gweithio i’r GIG i gwestiynu gwerth yr hyn y maent yn ei wneud o ddifrif.

Mae maint presennol y disgwyliadau o’r GIG ynddo’i hun yn creu symiau sylweddol o wastraff ac yn arwain at lai o fudd neu hyd yn oed niwed i gleifion.

Astudiaeth Achos 7

Gofynnodd arolwg diweddar a gomisiynwyd gan Elusen Nesta[3] i 1,000 o feddygon teulu ynghylch rhagnodi gwrthfiotigau.  Dywedodd mwy na chwarter (28 y cant) eu bod yn rhagnodi gwrthfiotigau ‘sawl gwaith yr wythnos’ hyd yn oed pan nad oeddent yn siŵr bod eu hangen yn feddygol; a dywedodd bron bob meddyg teulu yn yr arolwg, sef 90 y cant, eu bod yn teimlo dan bwysau gan gleifion i ragnodi.

Nid yw gwastraff yn amlwg bob tro ond ni ellir parhau i ragnodi yn y dull hwn mewn system sydd wedi’i chreu ar egwyddorion gofal iechyd darbodus, does bosibl?

Ni ddylai gofal iechyd darbodus byth olygu nad yw pobl yn cael y driniaeth sydd ei hangen arnynt.  Bydd yn gofyn am newid y berthynas rhwng y claf a’r GIG.  Mewn ymddiriedolaethau a byrddau iechyd, mae’n rhaid i brif weithredwyr ac aelodau’r bwrdd arwain y ffordd a dylid gwneud ein holl benderfyniadau yn unol ag egwyddorion darbodus.


 

Perthynas newydd rhwng staff y GIG a’r cyhoedd

Mae’n hanfodol ein bod yn cofio bod y GIG yn wasanaeth am ddim ond nid yw heb rwymedigaeth.  Ni fydd gofal iechyd darbodus yn gweithio heb gleifion darbodus ac mae’n rhaid i’r GIG helpu pobl i newid eu meddylfryd.

Mae hyn yn golygu y dylai sefydliadau arweiniol unioni’r cydbwysedd drwy gynyddu atebolrwydd y staff dros eu camau gweithredu yn ogystal â chynorthwyo’r broses o gynnwys cleifion yn fwy yn eu gofal iechyd.  Mae hefyd yn ymwneud â tharo bargen newydd ble y caiff cleifion eu hannog i fod yn gyfrifol am eu camau gweithredu drwy ddeall effaith eu dewisiadau ar eu hiechyd a’u lles.

Gall y GIG gynnig cymorth i bobl er mwyn gwneud newidiadau i’w ffordd o fyw i gefnogi iechyd gwell.  Mewn llawer o achosion, gallai’r mentrau hyn arwain at arbedion i’r GIG gan fod ymyriadau’n cael eu gwneud yn gynharach, a bod gwasanaethau yn fwy effeithiol ac effeithlon.

Y cydgyfrifoldeb hwn sydd â’r gallu i arwain at gostau is a gwell canlyniadau.

Cynllunio hirdymor

Gwyddom na fydd newid mewn diwylliant yn digwydd dros nos.  Mae angen newidiadau eang a phellgyrhaeddol i sicrhau bod pob agwedd ar bob sefydliad a phob gwasanaeth yn y GIG yng Nghymru yn gweithio’n ddarbodus.  Er na fydd newid ar y raddfa hon yn gyflym, ar yr un pryd, ni allwn fforddio gwastraffu rhagor o amser.

Mae angen i arweinwyr ddechrau ystyried yr hyn y gellir ei wneud yn y tymor byr a chynllunio ar gyfer yr hirdymor er mwyn sicrhau ein bod yn cyflawni’r weledigaeth hon.

Byrddau’r ymddiriedolaeth a’r prif weithredwyr yw man cychwyn y newid diwylliant, ac mae’n rhaid iddynt ill dau arwain y ffordd.

Mae hyn yn golygu gwella llif cleifion, amseroedd aros a phrosesau gofal dilynol.  Bydd rhaid i ni hefyd dorri’r cylch o deyrngarwch i adeiladau a thraddodiadau.  Mae trafnidiaeth a thechnoleg yn agor y drws i systemau gofal newydd.  Bydd mesur llwyddiant ar sail y driniaeth sydd ar gael ac nid ar sail faint o amser mae’n ei gymryd i deithio i’r ysbyty.

Mae ymyrraeth gynnar yn cynnwys gwell defnydd o wasanaethau megis rhaglenni sgrinio neu imiwneiddio a ‘dod o hyd’ i’r bobl a allai fod yn wynebu’r perygl mwyaf o ddatblygu cyflyrau penodol.

Ar lefel unigol, mae’n ymwneud â defnyddio’r gwasanaeth iechyd yn ddoeth a pheidio â chamddefnyddio’r hyn y mae’n gallu ei gynnig.  Mae’n ymwneud â bod yn gyfrifol am y canlyniadau yn sgil ein dewis mewn ffordd o fyw.  Mae hefyd yn ymwneud â gwybod pryd i ddefnyddio’r gwasanaeth iechyd a ble i fynd i gael triniaeth neu gyngor meddygol.  Bydd hunangymorth ac atal yn rhan allweddol o ddatblygu hyn.

Casgliad

Mae’r rhesymau sy’n sail i’r angen am newid yn GIG Cymru yn gyfarwydd iawn.  Ond ni ddylem ddiystyru’r heriau a ddaw yn eu sgil. Wrth i effaith cyni barhau, caiff ein gallu i geisio bodloni disgwyliadau’r cyhoedd pan fo’r galw ar ei uchaf erioed ei roi yn y fantol.  Mae’n amlwg bod angen i ni fod yn fwy radical wrth wneud penderfyniadau ynghylch sut y byddwn yn llunio ein dyfodol.

Mae egwyddorion gofal iechyd darbodus yn rhoi’r cyfle i ni wella ansawdd gwasanaethau, sicrhau gwell canlyniadau i gleifion a chael gwell gwerth am arian o’r biliynau o bunnoedd sy’n cael ei fuddsoddi yn y GIG yng Nghymru bob blwyddyn.

Bydd ein llwyddiant wrth arwain y newidiadau hyn i’w weld mewn canlyniadau mwy cadarnhaol i gleifion, gostyngiad mewn anghydraddoldebau iechyd, gweithlu hyfforddedig sy’n gweithio hyd eithaf eu gallu a helpu mwy o bobl i osgoi cael eu derbyn i’r ysbyty drwy gynnig gwell gwasanaethau a mwy o gapasiti i reoli eu hanghenion gofal iechyd eu hunain.

Nid oes atebion hawdd i’r heriau yr ydym yn eu hwynebu yn y gwasanaeth iechyd.  Ond gwyddom, heb y newidiadau radical tebyg i’r rhai y mae gofal iechyd darbodus yn ei ffafrio –  ac arweinyddiaeth gref wrth ei weithredu – ni all y GIG gyflawni’r safonau rhagorol na chynnig llawer o’r gwasanaethau sydd eu hangen ar bobl.

Mae Cymru wedi bod ar y rheng flaen mewn llawer o fudiadau iechyd dyfeisgar dros y blynyddoedd diwethaf.  Gall gofal iechyd darbodus fod wrth wraidd contract newydd ar y cyd rhwng gwasanaethau cyhoeddus a phobl Cymru.  Gall y GIG yng Nghymru arwain y ffordd wrth ddatblygu’r mudiad newydd hwn a chreu diwylliant gwaith newydd a fydd yn ein helpu i roi sylw i’r heriau yr ydym yn eu hwynebu.  Gyda’n gilydd, gan ddefnyddio egwyddorion darbodus gallwn sicrhau bod y GIG yng Nghymru yn gwneud ei orau glas nawr ac ar gyfer cenedlaethau yn y dyfodol.

Y camau nesaf

Wrth i ni symud ymlaen gyda’r broses o weithredu gofal iechyd darbodus, dylem gofio tri pheth wrth i ni wneud penderfyniadau.  Dylem ofyn i ni ein hunain bob tro a yw’r camau gweithredu rydym yn penderfynu eu cymryd yn bodloni egwyddorion gofal iechyd darbodus.

Ceir pum cam ymarferol i gyflwyno gofal iechyd darbodus o safbwynt arweinyddiaeth:

  1. Rhoi’r gorau i’r gwasanaethau neu’r gweithgareddau hynny a allai fod yn achosi niwed i gleifion neu nad ydynt fawr o fudd i gleifion.
  2. Sicrhau bod pob aelod o staff yn deall bod ganddo gyfrifoldeb personol i weithio’n ddarbodus.
  3. Trefnu gwasanaethau fel bod staff yn gweithio’n gyson hyd eithaf eu gallu.
  4. Arwain y ffordd wrth newid diwylliant y sefydliad i ddatblygu perthynas newydd rhwng cleifion a’r GIG.
  5. Sicrhau bod pob penderfyniad a wneir ar ran sefydliadau yn y dyfodol yn seiliedig ar egwyddorion gofal iechyd darbodus.

Cyfeiriadau

  1. Welsh Government. Delivering Prudent Healthcare in Wales. [Written Statement]. 2014. Available at http://wales.gov.uk/about/cabinet/cabinetstatements/2014/prudenthealthcare/?lang=en
  2. Bevan Commission. Simply Prudent Healthcare. 2013. Available at http://www.bevancommission.org/document/226538
  3. ‘Benefit of the doubt’ is the basis for prescribing antibiotics, finds Longitude survey. [Internet]. 2014. Available at http://www.nesta.org.uk/news/%E2%80%98benefit-doubt%E2%80%99-basis-prescribing-antibiotics-finds-longitude-survey

Gadael sylw


0 Sylwadau

Gadael sylw

Ni fydd eich cyfeiriad e-bost yn cael ei gyhoeddi. Mae'r meysydd gofynnol yn cael eu marcio *

Gwyliwch Allison Williams yn siarad mwy am yr erthygl hon, cliciwch ar y fideo.

Credwn yn gryf fod gofal iechyd darbodus yn cynnig set bwerus o egwyddorion i fyrddau ymddiriedolaethau, clinigwyr, ein staff ehangach a phobl Cymru er mwyn ein helpu i wneud gwell penderfyniadau ynghylch sut y byddwn yn darparu gwasanaethau iechyd yn y dyfodol.”

Gwneud iddo ddigwydd

  1. Mae angen i ni ystyried a yw’r ffaith mai’r GIG sy’n bennaf cyfrifol am reoli iechyd a salwch, wastad yn iawn ar gyfer yr unigolyn, ac yn wir ar gyfer cymdeithas gyfan.
  2. Her go iawn arwain yw sut rydym yn ymgorffori egwyddorion darbodus yn ein dulliau llywodraethu a gwneud penderfyniadau ar bob lefel yn y GIG a chyd-greu perthynas newydd â phobl Cymru ar yr un pryd er mwyn sicrhau eu bod yn bartneriaid yn y broses o greu eu hiechyd eu hunain.
  3. Yn y gorffennol, yn ystod cyfnodau o ddirwasgiad a chrebachu mewn gwasanaethau cyhoeddus, gweithiodd y gwasanaeth iechyd er mwyn parhau i wneud popeth yr arferai ei wneud, ond am lai o gost. Bellach, mae’r cyfleoedd i arbed costau yn prinhau, gan gymell y rhai hynny sy’n darparu gwasanaethau iechyd i edrych yn fwy sylfaenol ar ffurf gwasanaethau iechyd.
  4. Mae gofal iechyd darbodus yn gwahodd pob aelod o staff i bwyso a mesur gwerth yr hyn y maent yn ei wneud.
  5. Mae’n hanfodol cofio bod y GIG yn wasanaeth am ddim ond nid yw heb rwymedigaeth. Ni fydd gofal iechyd darbodus yn gweithio heb gleifion darbodus ac mae’n rhaid i’r GIG helpu pobl i wneud y newid hwn.

Presentations done. Packed. #ILF ITALY. Lymphoedema Network Wales showcasing #prudenthealthcare @karen_morgan10 @e_coveney @JaneFitzpatric4